Learn Classical Armenian! #

Nouns #

Place Nouns #

1. Երկիր #

Pronunciation: yerkir /jɛɾˈkiɾ/

Definition: earth, land, ground, country.

Semantic field: earth (this world, as opposed to heaven), specific countries, physical ground, agricultural soil.

Paradigm Table: #

Examples by Case: #

Nominative:

Classical: Երկիրն Հայոց։²

Modern: Հայոց երկիրը։

English: The land of the Armenians (i.e., Armenia).

Accusative:

1. Direct object³:

Classical: Ի սկզբանէ արար Աստուած զերկին եւ զերկիր։

Modern: Սկիզբէն Աստուած երկինքն ու երկիրը ստեղծեց։

English: In the beginning God made the heaven and the earth.

2. Direction toward or motion into⁴:

Classical: Անկաւ յերկիր։

Modern: Գետին ինկաւ։

English: He fell to the ground.

3. Transfer to:

Classical: Համարիք եթէ խաղաղութի՞ւն եկի տալ յերկիր։

Modern: Կը կարծէք թէ ես եկայ աշխարհին խաղաղութի՞ւն տալու։

English: Do you think that I came to give peace to earth?

Genitive:

1. Example 1:

Classical: Մշակ սպասէ պտղոյն երկրի։

Modern: Մշակը կը սպասէ երկրի պտուղին։

English: The farmer awaits the fruit of the earth.

2. Example 2:

Classical: Ընդ չորս կողմանս երկրի։

Modern: Երկրին չորս կողմերը։

English: In the four corners of the earth.

Dative:

Classical: Մի՛ վնասէք երկրի։

Modern: Մի՛ վնասէք երկրին։

English: Do not harm the earth.

Locative:⁵

Classical: Որ բնակեալ են յերկրի։

Modern: Անոնք, որոնք կը բնակին երկրին մէջ։

English: Those dwelling on the earth.

Ablative:

Classical: Ել յերկրէ քումմէ։

Modern: Ելի՛ր քու երկրէդ։

English: Depart from your land.

Prepositional patterns:

1. Upon⁶:

Classical: Նստաւ ի վերայ երկրի։

Modern: Գետնին վրայ նստաւ։

English: He sat on the ground.

2. Throughout⁷:

Classical: Ընդ ամենայն երկիր։

Modern: Ամբողջ աշխարհին մէջ։

English: Throughout all the earth.

Classical: Ընդ ամենայն երկիրն ընդ այն։

Modern: Այդ ամբողջ երկրին մեջ։

English: Throughout all that land.

Idiomatic uses:

1. երկիր պագանել — to worship; prostrate; bow down; make obeisance to (lit. to kiss the ground).

Classical: Եկաք երկիր պագանել նմա։

Modern: Եկանք երկրպագելու անոր։

English: We came to make obeisance to him.

2. Երեսք երկրի - everywhere in the world (lit. the face of the earth).

Classical: Ընդ ամենայն երեսս երկրի։⁸

Modern: Աշխարհի երեսի վրայ։

English: On the whole face of the earth.

2. Քաղաք #

Pronunciation: k’aghak’ /kʰɑˈʁɑkʰ/

Definition: city.

Semantic field: urban settlement, unit of governance, political center, religious center, heavenly city.

Paradigm Table: #

Examples by Case: #

Nominative:

1. Singular:

Classical: Այն է քաղաք մեծ։

Modern: Այն մեծ քաղաք է։

English: That is a great city.

2. Plural:

Classical: Քաղաքք մեր։

Modern: Մեր քաղաքները։

English: Our cities.

Accusative:

Toward, into:

Classical: Երթալ ի քաղաք։

Modern: Երթալ քաղաք։

English: To go to the city.

Direct object:

1. Singular:

Classical: Մարկիանոս ինքնակալ կայսր շինեաց զքաղաք։

Modern: Մարկիանոս ինքնակալ կայսրը շինեց քաղաքը։

English: The autocrat caesar Marcian built the city.

2. Plural:

Classical: Նախատեաց զքաղաքսն։

Modern: Քաղաքները նախատեց։

English: He reproached the cities.

Through⁹:

Classical: Շրջէր ընդ քաղաքս եւ ընդ գեղս։

Modern: Կը շրջէր քաղաքներն ու գիւղերը։

English: He was going through the cities and villages.

Classical: Իբրեւ անցանէին ընդ քաղաքսն…

Modern: Երբ կ’անցնէին քաղաքներէն…

English: As they passed through the cities…

Genitive:

1. Singular:

Classical: Հանեցին զնա արտաքոյ քաղաքինք։

Modern: Հանեցին զայն քաղաքէն դուրսը։

English: They threw him out of the city.

2. Plural:

Classical: Մայր քաղաքաց Հայոց։

Modern: Հայաստանի մայրաքաղաքը։

English: The mother city of Armenia.

Dative:

1. Singular:

Classical: Վա՜յ քաղաքիդ մեծի Բաբելոնի։

Modern: Վա՜յ մեծ Բաբելոն քաղաքին։

English: Woe to the great city, Babylon!

2. Plural:

Classical: Աւետարանեաց ամենայն քաղաքացն։

Modern: Աւետարանեց բոլոր քաղաքներուն։

English: He proclaimed the good tidings to all the cities.

Locative:

1. Singular:

Classical: Ես էի ի քաղաքին ի Վաղարշապատ յաղաւթս։

Modern: Ես Վաղարշապատ քաղաքին մէջ էի՝ կ’աղօթէի։

English: I was in the city of Vagharshapat praying.

2. Plural:

Classical: Գնաց անտի ուսուցանել ի քաղաքս նոցա։

Modern: Գնաց այնտեղէն ուսուցանելու անոնց քաղաքներուն մէջ։

English: He went from there to teach in their cities.

Instrumental:

Near, by, against, beside¹⁰:

1. Singular:

Classical: Մերձ առ քաղաքաւն Արտաշատու։

Modern: Արտաշատ քաղաքին մօտ։

English: Near the city of Artashat.

2. Plural:

Classical: Բանակեցաւ զպարսպաւոր քաղաքաւքն։

Modern: Պարսպաւոր քաղաքներուն դէմ բանակեցաւ։

English: He encamped against the fortified cities.

Ablative:

1. Singular:

Classical: Ի քաղաքէ ի քաղաք։

Modern: Քաղաքէ քաղաք։

English: From city to city.

2. Plural:

Classical: Գնացին հետ նորա հետի ի քաղաքաց անտի։¹¹

Modern: Քաղաքներէն հետիոտն հետեւեցան անոր։

English: They followed him on foot from the cities.

3. Տուն #

Pronunciation: tun /tun/

Definition: house, dwelling, household (family, unit), lineage, dynasty.

Semantic field: physical structure, habitation, domestic space, occupants of a house, kinship group, a family or clan with shared ancestry.

Paradigm Table: #

Examples by Case: #

Nominative:

1. Singular

Classical: Տուն քո։

Modern: Քու տունդ։

English: Your house.

2. Plural

Classical: Տունք նոցա։

Modern: Անոնց տուները։

English: Their houses.

Accusative:

Direct object

1. Singular:

Classical: Շինեաց զտուն։

Modern: Տուն շինեց։

English: He built a house.

2. Plural:

Classical: Այրէին զտունս։

Modern: Տուները կ’այրէին։

English: They were burning the houses.

Toward or into:

Classical: (i) Երթ ի տուն քո, (ii) դարձայց ի տուն իմ։

Modern: (i) Տունդ գնա, (ii) պիտի վերադառնամ իմ տունս։

English: (i) Go to your house, (ii) I will go back to my house.

Genitive:

Classical: Բախել զդուրս տանն։

Modern: Բախել տան դուռը։

English: To knock at the door of the house.

Locative:

1. Singular:

Classical: Ի տան բնակել։

Modern: Տան մէջ բնակիլ։

English: To dwell in a house.

2. Plural:

Classical: Ի տունս տունս մտանէր։

Modern: Տուն տուն կը մտնէր։

English: He was entering house after house.

Instrumental:

Classical: Ուրախ եղեւ ամենայն տամբն։

Modern: Ուրախ եղաւ ամբողջ ընտանիքով։

English: He rejoiced with the whole household.

Ablative:

Classical: Տանէ ի տուն։

Modern: Տունէ տուն։

English: From house to house.

Idiomatic uses:

1. Տուն գանձու, տուն գանձուց — treasury (lit. house of treasures).

Classical: (i) ի տան գանձու(ց), (ii) եդ ի տուն գանձու(ց)։

Modern: (i) գանձատան մէջ, (ii) գանձատան մէջ դրաւ։

English: (i) in the treasury, (ii) he deposited it in the treasury.

2. Տուն Աստուծոյ — temple, church, sacred space.

Classical: (i) Եմուտ նա ի տունն Աստուծոյ, (ii) Տուն իմ աղաւթից կոչեսցի, (iii) Տուն Քրիստոսի սուրբ առաքաելքն են։

Modern: (i) Ան Աստուծոյ տունը մտաւ, (ii) Իմ տունս աղօթքի տուն պիտի կոչուի, (iii) Քրիստոսի ընտանիքը սուրբ առաքեալներն են։

English: (i) She entered the house of God, (ii) my house shall be called a house of prayer, (iii) the holy apostles are the house of Christ.

3. Dynastic, noble, and governing institutions.

• Monarchy (the royal house):

Classical & Modern: Տուն թագաւորին Հայոց։

English: The royal house of Armenia.

• Clan (noble house):

Classical & Modern: (i) Տուն Արծրունեաց, (ii) տուն տոհմին Աղձնեաց։

English: (i) The house of Artsrunik, (ii) the house of the Aghdznik clan.

4. Տեղի #

Pronunciation: teghi /tɛˈʁi/

Definition: place.

Semantic field: a physical place or location (specific points or broader areas); space or room (literal or figurative), opportunity or occasion for action, position (physical or metaphorical).

Paradigm Table: #

Examples by Case: #

Nominative:

1. Singular:

Classical: Տեղի ոչ գտաւ նոցա։¹²

Modern: Տեղ չգտնուեցաւ անոնց համար։

English: No place was found for them.

2. Plural:

Classical: Բազումք տեղի։

Modern: Շատ տեղեր։

English: Many places.

Accusative:

1. Toward or into:

Classical: Գնացին իւրաքանչիւր ոք ի տեղի իւր։¹³

Modern: Իւրաքանչիւրը գնաց իր տեղը։

English: Each one went to his place.

2. Through:

Classical: Շրջի ընդ անջրդին տեղիս։

Modern: Կը շրջի անջուր տեղեր։

English: It wanders through dry places.

3. Throughout:

Classical: Ընդ ամենայն տեղիս է։¹⁴

Modern: Ամէն տեղ է։

English: It is everywhere.

Genitive:

Classical: Եւ կոչեաց զանուն տեղւոյն այնորիկ Վայոց ձոր։

Modern: Այն տեղին անունը Վայոց ձոր կոչեց։

English: He called the name of that place Vayots Dzor (“The Valley of Woes”).

Dative:

Classical: Երանի տամ տեղւոյն՝ ուր…

Modern: Երանի՜ տամ այն տեղին, ուր…

English: I give blessing to the place where…

Locative:

Example 1:

Classical: Ի տեղւոջ ուրեք։

Modern: Տեղ մը։

English: In a certain place.

Example 2:

Classical: Էր խոտ յոյժ ի տեղւոջն։

Modern: Այնտեղ շատ խոտ կար։

English: There was plenty of grass in that place.

Example 3:

Classical: Յամենայն տեղիս։

Modern: Ամէն տեղ։

English: In every place.

Example 4:

Classical: Եղիցին շարժմունք ի տեղիս տեղիս։

Modern: Տեղ տեղ երկրաշարժներ պիտի ըլլան։

English: There will be earthquakes in various places.

Instrumental:

Classical: Շուրջ զտեղեաւն էին տունք։

Modern: Այն տեղին շրջակայքը կային տուներ։

English: In the vicinity of that place were houses.

Ablative:

Classical: Չուեաց ի տեղւոջէ անտի։

Modern: Այն տեղէն չուեց։

English: He set out from that place.

Idiomatic uses:

Զտեղի առնուլ — to stand still, to come to a standstill (lit. to take the place).

Classical: (i) Զտեղի առ Յիսուս, (ii) ի տեղւոջ յորում զտեղի առնոյր ամպն։

Modern: (i) Կանգ առաւ Յիսուս, (ii) ամպին կանգ առած տեղը։

English: (i) Jesus stood still, (ii) in the place where the cloud stood still.

5. Դուռն #

Pronunciation: durn /durn/

Definition: door, gate.

Semantic field: household entrance (room, house); city or temple gate; entrance to grave or tomb; royal court; figurative (door of revelation or opportunity).

Paradigm Table: #

Examples by Case: #

Nominative:

1. Example 1:

Classical: Դուռն բաց էր։

Modern: Դուռը բաց էր։

English: The door was open.

2. Example 2:

Classical: Վաղվաղակի փակեցան դրունքն։

Modern: Իսկոյն դռները փակուեցան։

English: The doors were immediately shut.

Accusative:

Toward, to:

Classical: Ածին զնա ի դուռն։

Modern: Դռան առջեւ բերին զայն։

English: They brought it to the door.

Through:

1. Singular:

Classical: Մուտ ընդ դուռն նեղ։

Modern: Նեղ դռնէն մտի՛ր։

English: Enter through the narrow door.

2. Plural:

Classical: Մտանէին ընդ դրունս։

Modern: Դռներէն կը մտնէին։

English: They were entering through the door.

Spatial limit¹⁵:

Classical: Եկին մինչեւ ի դուռնն երկաթի։

Modern: Եկան մինչեւ երկաթէ դուռը։

English: They came up to the iron gate.

Spatial transition¹⁶:

Classical: Ել արտաքս քան զդուռն։

Modern: Դուրս ելաւ։

English: He went out the door.

Genitive:

1. Singular:

Classical: Առաջի դրանն։

Modern: Դրան առջեւ։

English: In front of the door.

2. Plural:

Classical: Ընկեսցի արտաքոյ դրանց քաղաքի։¹⁷

Modern: Քաղաքի դռներէն դուրս պիտի նետուի։

English: He will be cast out of the gates of the city.

Locative:¹⁸

1. Singular:

Classical: Պետրոս առ դրանն կայ։

Modern: Պետրոս դրան առջեւ կայներ է։

English: Peter is standing at the gate.

2. Plural:

Classical: Մերձ է առ դուրս։

Modern: Մօտ է, դռներուն քով։

English: He is near, at the doors.

Ablative:

Classical: Ի դրանց մեկնեցան։

Modern: Դռներէն մեկնեցան։

English: They left from the gates.

Instrumental:

1. Example 1:

Classical: Կալջիք զնա ընդ դրաւքն։¹⁹

Modern: Դռներուն քով բռնեցէք զայն։

English: Seize him at the gates.

2. Example 2:

Classical: Շուրջ զդրամբն։

Modern: Դրան շուրջը։

English: Around the door.

6. Աշխարհ #

Pronunciation: ashxarh /ɑʃˈχɑɾh/

Definition: cosmos, world; realm, land, country; age, era.

Semantic field: The physical world (the cosmos, material creation, all the world); the material realm (any land, country, or kingdom or realm); the world as human society or civilization (collective or individual); the fallen world, the temporal age; the eschatological age to come.

Paradigm Table: #

Examples by Case: #

Nominative:

1. Singular:

Classical: Թագաւոր Հայոց աշխարհին։

Modern: Հայոց աշխարհի թագաւորը։

English: The king of Armenia.

2. Plural:

Classical: Ամենայն աշխարհք։

Modern: Ամեն աշխարհները։

English: All the countries.

Accusative:

Classical: Խոսրով տայ կայսեր Մաւրկայ զաշխարհսն։

Modern: Խոսրով կու տայ աշխարհները Մօրիկ կայսրին։

English: Xosrov gives the lands to caesar Maurice.

1. Toward or into:

Example 1:

Classical: Գնաց յաշխարհ հեռի։

Modern: Գնաց հեռու աշխարհ։

English: He went to a distant country.

Example 2:

Classical: Մեղք յաշխարհ մտին։²⁰

Modern: Մեղքը աշխարհ մտաւ։

English: Sin entered into the world.

Example 3:

Classical: Ի դատաստան եկի յաշխարհս յայս։²¹

Modern: Դատաստանի համար եկայ այս աշխարհը։

English: I came into this world for judgment.

2. Throughout:

Classical: Ընդ ամենայն աշխարհ։

Modern: Բոլոր աշխարհի մէջ։

English: Throughout the whole world.

Genitive:

Classical: Ընդ ամենայն կողմանս աշխարհին։²²

Modern: Այն աշխարհին բոլոր շրջակայ տեղերը։

English: Throughout all the surrounding regions of the country.

Classical: Սիրեցեր զիս յառաջ քան զլինելն աշխարհի:

Modern: Զիս սիրեցիր նախ քան աշխարհի լինելը։

English: You loved me before the existence of the world.

Of this one²³:

Classical: Որդիք յաշխարհիս այսորիկ։

Modern: Այս աշխարհի որդիները։

English: The sons of this age.

Classical: Այժմիկ դատաստան է աշխարհիս այսորիկ։

Modern: Հիմա է այս աշխարհին դատաստանը։

English: Now is the judgment of this world.

Dative:

Classical: Քաջալերեցուք, զի ես յաղթեցի աշխարհի:

Modern: Քաջալերուեցէ՛ք, որովհետեւ ես յաղթեցի աշխարհին։

English: Be of good cheer, for I have conquered the cosmos.

Locative:

Example 1:

Classical: Մինչդեռ յաշխարհի եմ, լոյս եմ աշխարհի:

Modern: Մինչդեռ աշխարհի մէջ եմ, աշխարհի լոյսն եմ։

English: While I am in the world, I am the light of the world.

Example 2:

Classical: Սիրեաց զիւրսն որ յաշխարհի աստ են։

Modern: Սիրեց իրենները, որոնք աշխարհի մէջ են։

English: He loved his own who are in the cosmos.

Ablative:

Classical: (i) Դուք յաշխարհէ աստի էք, (ii) ես չեմ յայսմ աշխարհէ։

Modern: (i) Դուք այս աշխարհէն էք, (ii) ես այս աշխարհէն չեմ։

English: (i) You are from this world/land, (ii) I am not from this world/land.

Instrumental:

Classical: Կորեաւ ինքն [Պերոզ] ամենայն որդւովք իւրովք եւ աշխարհաւ:

Modern: Ինքն ալ կործանեցաւ, ամէն իր զաւակներով եւ աշխարհով։

English: He [Peroz] perished together with all his children and his realm.

Time Nouns #

7. Աւր #

Pronunciation: or /oɾ/

Definition: day, time.

Semantic field: 24-hour day, parts of the day (esp. midday, midnight), period of time, metaphorical time.

Paradigm Table: #

Examples by Case: #

Nominative:

Example 1:

Classical: Աւր հասարակ։²⁴

Modern: Կէսօր։

English: Noon.

Example 2:

Classical: Աւր ծննդեան / աւր ծննդոց։²⁵

Modern: Ծննդեան օրը։

English: Birthday.

Example 3:

Classical: Էին աւուրք գարնայնոյ։

Modern: Գարնան օրեր էին։

English: It was springtime.

Accusative:

Duration (bounded):

Classical: Զաւր ամենայն գործեցի։

Modern: Ամբողջ օրը աշխատեցայ։

English: I worked the whole day.

Temporal limit:

Classical: Մինչեւ յաւր մահուան իւրոյ։²⁶

Modern: Մինչեւ իր մահուան օրը։

English: Till the day of his death.

Temporal transition:

Classical: Յառաջ քան զաւուրս զայսոսիկ… ²⁷

Modern: Նախ քան այս օրերը…

English: Before these days…

Progression²⁸:

Classical: Աւր քան զաւր աճել։

Modern: Օրէ օր աճել։

English: To grow day upon day.

Genitive:

Classical: Գնաց յաւուր միոյ ճանապարհ յԵրեւան։

Modern: Մէկ օրուայ ճանապարհ գնաց դէպի Երեւան։

English: He went on a day’s journey to Yerevan.

Classical: Յետ սակաւ աւուրց…

Modern: Մի քանի օր յետոյ…

English: A few days later…

Locative:

Classical: Յայսմ աւուր։

Modern: Այս օրը։

English: On this day.

Classical: Յայնմ աւուր։

Modern: Այն օրը։

English:. On that day.

Classical: ի հասարակ աւուր։

Modern: Կէսօրին։

English: At noon.

Classical: Իբրեւ յաւուրցն ի սկզբանէ։²⁹

Modern: Սկզբնական օրերուն պէս։

English: As in the initial days.

Instrumental:

1. Preceding time:

Classical: Վեց աւուրբ յառաջ քան զզատիկն։

Modern: Զատկէն վեց օր առաջ։

English: Six days before Easter.

Classical: Աւուրբ միով յառաջ քան զգալն Սաւուղայ։

Modern: Սաւուղին գալէն օր մը առաջ։

English: One day before Saul’s arrival.

2. Duration (cumulative):

Classical: Երեւեցաւ աւուրբք բազմաւք այնոցիկ։

Modern: Բազում օրեր երեւցաւ անոնց։

English: He appeared to them over a course of many days.

Classical: Դաւիթ էր ծեր եւ լի աւուրբք։

Modern: Դաւիթը ծերացած ու տարիքը առած էր։

English: David was old and full of days.

Ablative:

Example 1:

Classical: Աւր ըստ աւրէ։

Modern: Օրէ օր։

English: Day by day.

Example 2:

Classical: Յաւրէ յառաջնմէ…

Modern: Առաջին օրէն…

English: From the first day…

Example 3:

Classical: Յայնմ աւրէ…

Modern: Այն օրէն…

English: Since that day…

Example 4:

Classical: Յաւրէ յայնմանէ եւ անդր…

Modern: Այն օրէն ի վեր…

English: From that day on…

Example 5:

Classical: Յաւրէ յայնմանէ եւ առ յապա…

Modern: Այն օրէն ետքը…

English: From that day forward…

8. Ամ #

Pronunciation: dam /ɑm/

Definition: year, age, annual period.

Semantic field: calendar year, age of a person, unit of time measurement, long life spans, reigns, annual cycles, historical epochs.

Paradigm Table: #

Examples by Case: #

Nominative:

Classical: Թող զդա այս ամ եւս։

Modern: Այս տարի ալ թող տուր։

English: Leave it one more year.

Classical: Ահա երեք ամք են…

Modern: Ահա երեք տարի է…

English: Look, it’s been three years…

Classical: Երեսուն ամ չեւ եւս է քո։

Modern: Դեռ յիսուն տարեկան չկաս։

English: You are not yet fifty years old.

Accusative:

Classical: Եկեաց Արտաշէս ամս ութսուն։

Modern: Արտաշէս ութսուն տարի ապրեցաւ։

English: Artashes lived eighty years.

Classical: Ամաց էր աւելի քան զքառասուն։

Modern: Աւելի քան քառասուն տարեկան էր։

English: She was over forty years old.

Classical: Ոչ տեղաց զերիս ամս։

Modern: Երեք տարի անձրեւ չեկաւ։

English: It didn’t rain for three years.

Classical: Թագաւորեաց ամս մետասան։

Modern: Թագաւորեց տասնմէկ տարի։

English: He reigned eleven years.

Temporal limit:

Classical: Մինչեւ ցամն իններորդ։

Modern: Մինչեւ իններորդ տարին։

English: Until the ninth year.

Classical: Մինչեւ յամն մետասաներորդ Արշակայ արքայի։

Modern: Մինչեւ Արշակ արքային տասնըմէկերորդ տարին։

English: Until the eleventh year of king Arshak.

Genitive:

Classical: Ամի ամի երթան։

Modern: Ամէն տարի կ’երթան։

English: They go every year.

Classical: Յիսուս էր ամաց իբրեւ երեսնից։

Modern: Յիսուս շուրջ երեսուն տարեկան էր։

English: Jesus was about thirty years old.

Classical: Էր Իսահակ ամաց քառասնից։

Modern: Իսահակ քառասուն տարեկան էր։

English: Isaac was forty years old.

Classical: ի կատարել երկուց ամաց…

Modern: Երբ երկու տարի անցաւ…

English: When two years had elapsed…

Classical: Յետ երից ամաց…

Modern: Երեք տարի յետոյ…

English: After three years…

Locative:

Classical: Յամին յայնմիկ։

Modern: Այն տարին։

English: That year.

Classical: Յամի երկրորդի։

Modern: Երկրորդ տարին։

English: In the second year.

Classical: Յամսն յայնոսիկ…

Modern: Այն տարիներուն մէջ…

English: In those years…

Classical: Որպէս յամսն առաջինս:

Modern: Առաջին տարիներուն պէս։

English: As in former years.

Ablative:

Classical: ի բազում ամաց…

Modern: Շատ տարիներէ ի վեր…

English: For many years…

Classical: Ամ ըստ ամէ։

Modern: Ամէն տարի։

English: Year by year.

Classical: Ամ յամէ։

Modern: Տարուէ տարի։

English: Year after year.

Instrumental:

Temporal distance:

Classical: Եւթն ամաւ յառաջագոյն։

Modern: Եօթը տարի առաջ։

English: Seven years before.

Classical: Երկուք ամօք յառաջ քան զգետնաշարժն։

Modern: Երկրաշարժէն երկու տարի առաջ։

English: Two years before the earthquake.

Classical: Սակաւ ամաւք յառաջ քան զայս…

Modern: Ասկէ քիչ տարիներ առաջ…

English: A few years before this…

9. Ժամ #

Pronunciation: zham /ʒam/

Definition: hour, time, moment, appointed time.

Semantic field: chronological time; appointed time; liturgical time; general time.

Paradigm Table: #

Examples by Case: #

Nominative:

Example 1:

Classical: Մի ժամ։

Modern: Մէկ ժամ։

English: One hour.

Example 2:

Classical: Էր ժամ իբրեւ վեցերորդ։

Modern: Գրեթէ ժամը վեցն էր։

English: It was about the sixth hour.

Example 3:

Classical: Իբրեւ ժամ մի անց ի վերայ…³¹

Modern: Երբ մէկ ժամ ալ անցաւ…

English: About an hour having elapsed…

Example 4:

Classical: Իբրեւ ժամք երեք անցին…

Modern: Երբ երեք ժամ անցաւ…

English: About three hours afterward…

Example 5:

Classical: Չեւ եւս է ժամ։

Modern: Դեռ ժամանակը չէ…

English: It isn’t time yet…

Example 6:

Classical: Հասեալ է ժամ։

Modern: Ժամանակը հասեր է։

English: The hour has come.

Accusative:

Example 1:

Classical: Յամենայն ժամ։

Modern: Միշտ (ամէն ժամ).

English: Always (lit. at every hour).

Example 2:

Classical: Մինչեւ ցինն ժամ։

Modern: Մինչեւ իններորդ ժամը։

English: Until the ninth hour.

Genitive:

Example 1:

Classical: Որպէս կէս ժամու։

Modern: Մօտ կէս ժամ։

English: About half an hour.

Example 2:

Classical: Ոչ յետ բազում ժամուց…

Modern: Շատ ժամանակ չանցած…

English: Not long after…

Dative:

Example 1:

Classical: Ի ժամուն յայնմիկ։

Modern: Այն ժամուն։

English: In that hour.

Example 2:

Classical: Ի նմին ժամու։

Modern: Նոյն ժամուն։

English: In the same hour.

Example 3:

Classical: Ի ժամու։

Modern: Ատենին, կամ յարմար ժամանակին։

English: At the proper time.

Example 4:

Classical: Ոչ գիտէք յորում ժամու։

Modern: Չէք գիտեր թէ որ ժամուն։

English: You do not know at what time.

Example 5:

Classical: Յայնմ ժամու։

Modern: Այն ժամուն։

English: At that time.

Locative:

Example 1:

Classical: Նոյն ժամայն։

Modern: Նոյն ժամուն։

English: In the same hour.

Example 2:

Classical: Առ ժամայն։³²

Modern: Իսկոյն։

English: At once.

Ablative:

Example 1:

Classical: Ի ժամէն յայնմանէ։

Modern: Այն ժամէն։

English: From that hour.

Example 2:

Classical: Ի ժամէ աստի։

Modern: Այս ժամէն։

English: From this hour.

Example 3:

Classical: Ժամէ ի ժամ։

Modern: Ատեն ատեն։

English: From time to time.

10. Ժամանակ #

Pronunciation: zhamanak /ʒɑmɑˈnɑk/

Definition: A stretch, point, or period of time, either quantitatively measurable (chronological) or qualitatively significant (appointed, opportune).

Semantic field: encompasses both chronos (linear, measurable time or duration) and Kairos (divinely appointed, critical, or opportune time).

Paradigm Table: #

Examples by Case: #

Nominative:

Example 1:

Classical: Փոքր մի ժամանակ։

Modern: Քիչ մը ժամանակ։

English: A little while.

Example 2:

Classical: Եկեսցէ ժամանակ, յորժամ…

Modern: Ժամանակ պիտի գայ, երբ…

English: A time is coming when…

Example 3:

Classical: փոքր ինչ ժամանակ ընդ ձեզ եմ։

Modern: Քիչ ժամանակ դեռ ձեզի հետ եմ։

English: Yet a little while I am with you.

Example 4:

Classical: Իբրեւ բազում ժամանակք անցանէին…

Modern: Երբ շատ ժամանակ անցած էր…

English: When considerable time had passed…

Example 5:

Classical: Քանի՞ ժամանակք են…

Modern: Ո՞րչափ ժամանակ է…

English: How much time…?

Example 6:

Classical: Ժամանակն մերձեալ է։

Modern: Ժամանակը մօտեցած է։

English: The time is at hand.

Example 7:

Classical: Հեռի է ժամանակն։

Modern: Հեռու է ժամանակը։

English: That time is far away.

Example 8:

Classical: Փոքր մեւս եւս ժամանակ…

Modern: Քիչ մը ժամանակ ալ…

English: A little while longer…

Accusative:

Example 1:

Classical: Ընդ ձեզ զամենայն ժամանակսն եղէ։

Modern: Բոլոր ժամանակը ձեզի հետ էի։

English: I was with you the entire time.

Example 2:

Classical: Մնաց ժամանակս ինչ յԱսիա։

Modern: Որոշ ժամանակ Ասիա կեցաւ։

English: He stayed for a time in Asia.

Example 3:

Classical: Յամենայն ժամանակս։

Modern: Ամէն ժամանակ։

English: At all times.

Genitive:

Example 1:

Classical: Ի վայրկեան ժամանակի։

Modern: Վայրկեանի մը մէջ։

English: in a moment of time.

Example 2:

Classical: Յամենայն ժամանակի։

Modern: Ամէն ատեն։

English: On every occasion.

Dative:

Classical: Ըստ ժամանակին, զոր ստուգեաց։

Modern: Ըստ այն ժամանակին, որ ստուգած էր։

English: According to the time he had ascertained.

Locative:

Example 1:

Classical: Ի ժամանակի յայսմիկ։

Modern: Այս ժամանակին։

English: At this time.

Example 2:

Classical: Ի ժամանակին յայնմիկ։

Modern: Այն ժամանակին։

English: At that time.

Example 3:

Classical: ի նմին ժամանակի։

Modern: Նոյն ժամանակին։

English: At the same time.

Instrumental:

Classical: Բազում ժամանակաւ։

Modern: Ժամանակի երկարութեան մէջ։

English: In length of time.

Ablative:

Classical: Յայնմ ժամանակէ։

Modern: Այն ժամանակէն։

English: From that time.

Prepositional:³³

Example 1:

Classical: Առ ժամանակ մի է։

Modern: Ժամանակաւոր է։

English: It is temporary.

Example 2:

Classical: Խրատ առ ժամանակն ոչ ուրախութեան թուի, բայց յետոյ…

Modern: Խրատը այն ժամանակին (տուեալ պահուն) ուրախարար չի թուիր, բայց յետոյ…

English: Chastening does not seem joyful at the time, but afterward…

Anatomical Nouns #

11. Ձեռն #

Pronunciation: dzern /d͡zerən/

Definition: hand.

Semantic field: the physical hand as a body part; the hand as a metaphor for control, custody or authority, including judgment or transfer of control (judgment or destiny being “in the hands” of someone) and seizing someone (implying arrest or physical control); agency or mediation, indicating an entity through whom or which something is accomplished; blessing, healing or divine action through the laying on of hands; work, creation, undertaking—the carrying out of human or divine acts.

Paradigm Table: #

Examples by Case: #

Nominative:

Example 1:

Classical: Աջ ձեռն քո։

Modern: Քու աջ ձեռքդ։

English: Your right hand.

Example 2:

Classical: Ձեռք մեր։

Modern: Մեր ձեռքերը։

English: Our hands.

Accusative:

Example 1:

Classical: Սրբեցէք զձեռս։

Modern: Սրբեցէք ձեր ձեռքերը։

English: Cleanse your hands.

Example 2:

Classical: Հայր սիրէ զՈրդի, եւ զամենայն ինչ ետ ի ձեռս նորա։

Modern: Հայրը կը սիրէ Որդին, եւ ամէն բան տուած է անոր ձեռքը։

English: The Father loves the Son, and has given all things into his hands.

Example 3:

Classical: Ձգէր զաջ ձեռն իւր Երեմիա եւ տայր ձեռն ի ձեռն ցՅուդայ սուսեր մի ոսկեհանդերձ։

Modern: Երեմիա իր աջ ձեռքը կ’երկարար եւ Յուդայի ձեռքը կու տար ոսկեպատ սուսեր մը։

English: Jeremiah, holding forth his right hand gave to Judas a sword clad in gold.

Instrumental:

Example 1:

Classical: Գրեցի առ ձեզ իմով ձեռամբ։

Modern: Գրեցի ձեզի իմ ձեռքովս։

English: I wrote to you with my own hand.

Example 2:

Classical: Ձեռամբ ցուցանէր նոցա լռել։

Modern: Ձեռքով նշան կ’ընէր անոնց, որ լռեն։

English: He gestured with his hand for them to be silent.

Example 3:

Classical: Խառնակ ձեռաւք հաց ուտեն։

Modern: Անլուայ ձեռքերով հաց կ’ուտեն։

English: They eat bread with impure hands.

Ablative:

Example 1:

Classical: Կալաւ զձեռանէ նորա։³⁴

Modern: Բռնեց անոր ձեռքէն։

English: He took hold of her hand.

Example 2:

Classical: Անկան շղթայքն ի ձեռաց նորա։

Modern: Շղթաները վար ինկան անոր ձեռքերէն։

English: The chains fell from his hands.

Idiomatic uses:

1. Ի ձեռն — by the hand of, through, by means of, by the agency of (expression of mediation or agency).³⁵

Example 1:

Classical: Բանն որ ասացաւ ի ձեռն Եսայեայ մարգարէի։

Modern: Եսայի մարգարէին միջոցով ըսուած խօսքը։

English: That which was spoken by Isaiah the prophet.

Example 2:

Classical: Շնորհաւք³⁶ էք փրկեալք ի ձեռն հաւատոցն։

Modern: Շնորհքով փրկուած էք հաւատքի միջոցով։

English: In grace you have been saved by faithfulness.

Example 3:

Latin: Ad astra, per aspera.

Classical: Վերանալ յաստեղս ի ձեռն չարչարանաց։

Modern: Դէպի աստղերը, չարչարանքներու միջոցով։

English: To the stars, through hardships.

–

2. ի ձեռս — into the hands of, under the power of, entrusted to (expression of transfer of control or authority).³⁷

Example 1:

Classical: Հայր, ի ձեռս քո աւանդեմ զհոգի իմ։

Modern: Հայր, քու ձեռքերուդ մէջ կ’աւանդեմ իմ հոգիս։

English: Father, into your hands I commit my spirit.

Example 2:

Classical: Անկաւ ի ձեռս աւազակաց։

Modern: Աւազակներու ձեռքը ինկաւ։

English: He fell into the hands of bandits.

Example 3:

Classical: Ահ մեծ է անկանել ի ձեռս Աստուծոյ կենդանւոյ։

Modern: Ահաւոր է իյնալ կենդանի Աստուծոյ ձեռքը։

English: It is a dreadful thing to fall into the hands of the living God.

3. Ձեռն արկանել – to lay hands on, to assault or arrest; to put a hand to, to undertake or begin work (cf. modern Armenian ձեռնարկել).

Example 1:

Classical: Եւ արկին զձեռս յառաքեալսն եւ եդին զնոսա հրապարակաւ ի բանտի:

Modern: Եւ ձեռք դրին առաքեալներուն վրայ ու անոնց հրապարակաւ բանտ դրին։

English: And they laid hands on the apostles and put them in the public jail.

Example 2:

Classical: Ոչ ոք արկ ի նա ձեռն.

Modern: Ոչ ոք անոր վրայ ձեռք չդրաւ։

English: No one laid a hand on him.

Example 3:

Classical: Ոչ ոք արկանէ ձեռն զմաճով եւ հայիցի յետս, եթէ յաջողեալ իցէ արքայութեան Աստուծոյ։

Modern: Ոչ մէկը իր ձեռքը մաճի վրայ կը դնէ եւ ապա յետ կը նայէ, եթէ յարմար է Աստուծոյ արքայութեանը։

English: No one puts his hand to the plow and looked behind him, if he be fit for the Kingdom of God.

Compound words derived from ձեռն:

1. Verbs

• ձեռնարկել — to undertake, to attempt.

• ձեռնադրել — to ordain, to appoint by laying hands on.

2. Nouns:

• ձեռնադրութիւն — ordination, laying on of hands.

• ձեռնարկութիւն — undertaking, attempt, establishment.

• ձեռնակալութիւն — intervention to rescue.

3. Adjectives:

• ձեռնաբեկ — brokenhanded.

• ձեռնասուն — nourished or reared by the hand of, raised under the tutleage of.

• անձեռագործ — not made with hands, not the work of hands (heavenly constructions).

• անձեռնհաս — untouchable, unreachable.

4. Verbal phrases with adjectival compounds:

• ձեռնկալու լինել — to uphold, support, rescue.

• ձեռնահաս լինել — to be able; to have the means or capacity; to reach out to help.

• ձեռնաձիգ լինել — to submit or surrender in supplication.

• ձեռնամուխ լինել — to lay hands on; to attack; to presume to act against.

• ձեռներէց լինել — to join hands in pledge or conspiracy; to cooperate (often with negative intent).

12. Ակն #

Pronunciation: akn /ɑkən/

Definition: eye.

Semantic field: physical eye; vision or sight; metaphorical perception; expectation; presence or favor; attention or focus; future outlook.

Homonyms: ակն (gem), ական հատանել (to break in, to burglarize).

Paradigm Table: #

Examples by Case: #

Nominative:

Example 1:

Classical: Ճրագ մարմնոյ ակն է։

Modern: Մարմնին ճրագը աչքն է։

English: The lamp of the body is the eye.

Example 2:

Classical: Բացան աչք նոցա։

Modern: Անոնց աչքերը բացուեցան։

English: Their eyes were opened.

Example 3:

Classical: Աչք գոն եւ ո՞չ տեսանէք։

Modern: Աչքեր ունիք ու չէ՞ք տեսներ։

English: Having eyes, do you not see?

Accusative:

Example 1:

Classical: Դարձո զաչս քո յինէն։

Modern: Աչքերդ ինձմէ դարձուր։

English: Turn your eyes away from me.

Example 2:

Classical: Բարձ ի վեր զաչս իւր։

Modern: Վեր բարձրացուց իր աչքերը։

English: He lifted up his eyes.

Genitive:

Classical: Բիբ ական։

Modern: Աչքի բիբը։

English: The pupil of the eye.

Dative:

Classical: Ակն ընդ ական։³⁸

Modern: Աչքի տեղ աչք։

English: Eye for an eye.

Instrumental:

Example 1:

Classical: Լաւ է կոյր աչաչք քան կոյր մտաւք։

Modern: Լաւ է աչքով կոյր քան թէ մտքով կոյր:

English: Better blind eyes than a blind mind.

Example 2:

Classical: Տեսի աչաւք իմովք։

Modern: Իմ աչքերովս տեսայ։

English: I saw it with my own eyes.

Idiomatic uses:

1. յական թաւթափել — in the blink of an eye, in the twinkling of an eye.³⁹

Classical: Յանկարծակի, յական թաւթափել։

Modern: Յանկարծակի աչք գոցել բանալու մէջ։

English: In an instant, in the blink of an eye.

2. ակն առնուլ — to show partiality, to favor someone unfairly.

Classical: Մի՛ առնուցուս ակն ի դատաստանի։

Modern: Դատաստանի մէջ աչառութիւն մի՛ ըներ։

English: Do not show partiality in judgment.

3. ակն ունել (including conjugated ակն կալել) — to expect, wait for, anticipate.

Example 1:

Classical: Ամենեքեան ակն ունէին նմա։

Modern: Ամենքը իրեն կ’ակնկալէին։

English: Everyone was expecting him.

Example 2:

Classical: Փրկչին ակն ունիմք։

Modern: Փրկչին կ’ակնկալենք։

English: We await the Savior.

Example 3:

Classical: Ակն կալաք խաղաղութեան։

Modern: Խաղաղութեան ակնկալեցինք։

English: We looked for peace.

4. ակն արկանել — to ignore, neglect, refuse to see. Note: Distinct from ակնարկել (to hint, allude"; see next entry).

Classical: Ոչ արկցէ զաչս իւր յարդարոյ։

Modern: Իր աչքը պիտի չի դարձնէ արդարներէն։

English: He will not turn away his eyes from the righteous.

5. Superficiality, eye-service:

առ ականէ:

Example 1:

Classical: Մի՛ առ ականէ ծառայել իբրեւ մարդահաճոյք…

Modern: Ոչ թէ մարդահաճոյի պէս աչքի առջեւ ծառայելով…

English: Not with eye-service as people pleasers…

Example 2:

Classical: Մի՛ առ ականէ ծառայութեամբ իբրեւ մարդահաճոյք։

Modern: Ոչ թէ մարդահաճոյ կերպով, ցուցադրական ծառայութեամբ։

English: Not with eye-service as people pleasers…

Example 3:

Classical: Ոչ որպէս առ ականէ, ըստ աւրինի չար ծառայից ծառայել ձեզ…

Modern: Ոչ թէ ցուցադրութեամբ ծառայելով ձեզ, չար ծառաներու պէս։

English: Not to do eye-service to you, as is the custom of evil servants…

առ աչս:

Classical: Հպատակ լերուք տերանց ձերոց մարմնաւորաց. մի՛ սուտակասպասք եւ առ աչս աչառելով…

Modern: Ձեր մարմնաւոր տէրերուն հնազանդ եղէ՛ք, ոչ թէ կեղծաւորութեամբ եւ դրսէն երեսպաշտութիւն ընելով։

English: Heed your fleshly lords, not as false servants, doing eye-service to curry favor.

ըստ աչս:

Classical: Մի՛ ըստ աչս դատիք։

Modern: Աչքի երեւացածին պէս մի՛ դատէք։

English: Do not judge by appearances.

Compound words derived from ակն:

1. Verbs:

• ակնարկել — to hint at, to signal slyly; often implies deceptive or covert communication.⁴⁰

• ակնկալել — to eagerly await, expect, anticipate.

• ակնածել — to regard with awe or hestiant respect.

2. Nouns:

• ակնկալութիւն — expectation, anticipation, eagerly waiting.

• ակնառութիւն — partiality, favoritism, showing undue regard for someone based on external factors.

• ակնածութիւն — reverent modesty, respectful restraint, pious discretion.

• ակնկալութիւն — expectation, anticipation, waiting.

13. Գլուխ #

Pronunciation: glux /ɡəlúχ/

Definition: head.

Semantic field: Physical head; peak, top (mountain); beginning(year, month) or end (task); chief, foremost (person or element); chapter or section (written work); goal, purpose (telos), accomplishment.

Paradigm Table: #

Examples by Case: #

Nominative:

Example 1:

Classical: Գլուխք մեր։

Modern: Մեր գլուխները։

English: Our heads.

Example 2:

Classical: Գլուխք ձիոցն։

Modern: Ձիերուն գլուխները։

English: The heads of the horses.

Accusative:

Example 1:

Classical: Ծեծէին զգլուխն եղեգամբ։

Modern: Անոր գլուխը եղէգով կը ծեծէին։

English: They battered his head with a reed.

Example 2:

Classical: Գերծցէ զգլուխ իւր։⁴¹

Modern: Իր գլուխը պիտի ածիլէ։

English: He’s going to shave his head.

Genitive:

Classical: Ձեր ամենայն հեր գլխոյ թուեալ է։

Modern: Ձեր գլխուն բոլոր մազերն ալ համրուած են։

English: The hairs of your head have all been numbered.

Dative:

Classical: Տացէ գլխոյ քում պսակ շնորհաց։

Modern: Քու գլխուդ շնորհքի պսակ պիտի տայ։

English: It will give to your head a crown of graces.

Locative:

Classical: Բոլորեալ պսակ ի փշոց՝ եդին ի գլուխ նորա։

Modern: Փուշերէ պսակ մը հիւսելով՝ անոր գլուխը դրին։

English: Having plaited a crown of thorns, they placed it on his head.

Instrumental:

Example 1:

Classical: Ձորձ զգլխով արկանել։

Modern: Գլուխը ծածկել։

English: To cover one’s head.

Example 2:

Classical: Սրբիչ մի՛ ածիցէ զգլխով իւրով։

Modern: Գլխուն ածելի պիտի չզարնուի։

English: A razor shall not come upon his head.

Ablative:

Classical: Մազ մի ի գլխոյ ձերմէ ոչ կորիցէ։

Modern: Մազ մը ձեր գլխէն պիտի չկորսուի։

English: A hair out of your head shall not perish.

Idiomatic and figurative uses:

1. Chapter or passage of a book:

Classical: Գլուխ գրոցն զոր ընթեռնոյր՝ էր այս։

Modern: Գրքին մէջ ընթերցած հատուածն այս էր։

English: The passage of scripture he was reading was this.

2. Start of a new cycle:

Example 1:

Classical: Գլուխ տարւոյն։

Modern: Տարեգլուխ։

English: Beginning of the year.

Example 2:

Classical: Գլուխք ամսոց։

Modern: Ամսամուտներ, կամ նորալուսիններ։

English: Starts of months, or new moons.

3. Extended effort or duration:

Example 1:

Classical: Զգիշերն ամենայն սաղմոսիւք ի գլուխ տանէին։

Modern: Ամբողջ գիշերը կ’անցնէին սաղմոսներով։

English: They spent the whole night in psalmody.

Example 2:

Classical: Հանէր զգիշերն ի գլուխ յաղաւթսն Աստուծոյ։

Modern: Ամբողջ գիշերը Աստուծոյ աղօթք ընելով անցուց։

English: He spent the whole night in prayer to God.

4. Summit or Top:

Classical: Գլուխ լերին։

Modern: Լերան գլուխը։

English: The top of the mountain.

5. Chief, Principal, or Foremost:

Example 1:

Classical: Բանից գլուխ խաւսիցս։

Modern: Այս խօսքերուն գլխաւորը։

English: The chief point of these remarks.

Example 2:

Classical: Գլուխ մեղաւորաց։

Modern: Մեղաւորներուն գլուխը։

English: Chief among sinners.

Example 3:

Classical: Գլուխ ամենայն իշխանութեան։

Modern: Ամէն իշխանութեան գլուխը։

English: The chief of all authority.

6. Gesture of mourning or humiliation:

Classical: Հող ի գլուխ լինել։

Modern: Հողը գլխին գալ։

English: Dust upon one’s head.

7. Completion or fulfillment of tasks:

Example 1:

Classical: Ի գլուխ կատարել։

Modern: Կատարել անթերի։

English: To execute fully, or to accomplish decisively.

Example 2:

Classical: Զհրամանն արքունի ի գլուխ տարայք։

Modern: Արքունի հրամանը գլուխ հանեցիք։

English: You carried out the royal command.

Example 3:

Classical: Ի գլուխ տանել զիրս։

Modern: Գլուխ բերել այս բաները։

English: To bring these things to completion.

8. Telos, goal, purpose:

Classical: Գլուխ պատուիրանին սէր է։

Modern: Պատուիրանին գլուխը սէրն է։

English: The goal of the command is love.

14. Ոտն #

Pronunciation: otn /votən/

Definition: foot.

Semantic field: the physical foot (body part); metaphorical uses related to position or place (e.g., foot of a mountain), subjugation or conquest (to trample underfoot), ritual (washing feet as a sign of humility or service).

Paradigm Table: #

Examples by Case: #

Nominative:

Classical: Ոտք քո ընթանան։

Modern: Քու ոտքերդ կը վազեն։

English: Your feet run.

Accusative:

Example 1:

Classical: (i) Առ ոտն կոխել, (ii) առ ոտն հարել։

Modern: (i) Ոտքի տակ կոխել, (ii) ոտնահարել։

English: To trample underfoot, to trample upon.

Example 2:

Classical: Յոտն կաց դու այտի։

Modern: Ոտքի կանգնիր դուն այդտեղ։

English: Stand over there.

Example 3:

Classical: Յոտն եկաց վաղվաղակի։

Modern: Անմիջապէս ոտքի ելաւ։

English: He stood up immediately.

Genitive:

Classical: Քայլ մի ոտին։

Modern: Ոտքի քայլ մը։

English: A footstep.

Instrumental:

Classical: Կապել ոտիւք։

Modern: Ոտքերէն կապել։

English: To tie by the feet.

Ablative:

Example 1:

Classical: Եհան զկաւշիկ մի յոտանէ։

Modern: Ոտքէն մէկ կօշիկը հանեց։

English: He took a shoe off his foot.

Example 2:

Classical: Լոյծ զկաւշիկս յոտից քոց։

Modern: Կօշիկներդ ոտքերէդ արձակէ։

English: Untie the shoes from your feet.

Idiomatic uses:

Foot of a mountain

Example 1:

Classical: Ոտն Արագածոյ։

Modern: Արագածին ստորոտը։

English: The foot of [Mount] Aragats.

Example 2:

Classical: Առ ոտամբ լերինն։

Modern: Լերան ստորոտին։

English: At the foot of the mountain.

Compound words derived from ոտն:

1. Nouns:

Ոտնակապ — fetters.

Ոտնաձայն — sound of footsteps.

Ոտնկայ — footing, secure standing.

Ոտնհարութիւն — the state or act of being trampled underfoot (metaphorically: humiliation, disgrace, mocking, contempt).

2. Adjectives:

Ոտնբեկ — broken-footed, maimed in the foot.

3. Verbal phrases with adjectival compounds:

Ոտնհար լինել — to be trampled, mocked, or gloated over in defeat.

Ոտնկելիք անկանել — a sudden, complete collapse from a standing position, to collapse while upright, to fall at full length.

Author’s note: Further paradigms forthcoming.

Last updated: May 29, 2025.